Українська: Machine Learning (машинне навчання) — це галузь штучного інтелекту (ШІ), в якій комп’ютери навчаються з даних та вдосконалюються завдяки досвіду, не будучи явно програмованими для кожної ситуації.
Nederlands: Machine learning (machinaal leren) is een vakgebied binnen de kunstmatige intelligentie (AI) waarin computers leren van data en zichzelf verbeteren door ervaring, zonder dat ze voor elke situatie expliciet zijn geprogrammeerd.
English: Machine learning is a field within artificial intelligence (AI) in which computers learn from data and improve themselves through experience, without being explicitly programmed for every situation.
| Нижче — тематичний словник термінів, пов’язаних із machine learning (машинним навчанням), з перекладами українською → нідерландською → англійською. | ||
|---|---|---|
| Hieronder vindt u een thematisch woordenboek met termen gerelateerd aan machine learning, met vertalingen van Oekraïens → Nederlands → Engels. | ||
| 1. Основні поняття – Basisconcepten | ||
| Українською | Нідерландською | Англійською |
| машинне навчання | machinaal leren / machine learning | machine learning |
| штучний інтелект | kunstmatige intelligentie | artificial intelligence |
| алгоритм машинного навчання | machine-learningalgoritme | machine learning algorithm |
| модель | model | model |
| модель машинного навчання | machine-learningmodel | machine learning model |
| алгоритм | algoritme | algorithm |
| метод | methode | method |
| навчання моделі | modeltraining | model training |
| прогнозування | voorspelling | prediction |
| передбачення | voorspelling | prediction |
| класифікація | classificatie | classification |
| регресія | regressie | regression |
| розпізнавання | herkenning | recognition |
| автоматичне навчання | automatisch leren | automated learning |
| інтелектуальна система | intelligent systeem | intelligent system |
| 2. Типи машинного навчання – Soorten machine learning | ||
| Українською | Нідерландською | Англійською |
| навчання з учителем | leren onder toezicht | supervised learning |
| навчання без учителя | ongesuperviseerd leren | unsupervised learning |
| навчання з підкріпленням | versterkend leren | reinforcement learning |
| напівконтрольоване навчання | semi-gesuperviseerd leren | semi-supervised learning |
| самоконтрольоване навчання | zelfgesuperviseerd leren | self-supervised learning |
| активне навчання | actief leren | active learning |
| перенесення навчання | transferleren | transfer learning |
| онлайн-навчання | online leren | online learning |
| пакетне навчання | batchgewijs leren | batch learning |
| інкрементальне навчання | incrementeel leren | incremental learning |
| 3. Дані та набори даних – Gegevens en datasets | ||
| Українською | Нідерландською | Англійською |
| дані | gegevens | data |
| набір даних | dataset | dataset |
| навчальні дані | trainingsgegevens | training data |
| навчальний набір | trainingsset | training set |
| тестові дані | testgegevens | test data |
| тестовий набір | testset | test set |
| валідаційні дані | validatiegegevens | validation data |
| валідаційний набір | validatieset | validation set |
| вибірка | steekproef | sample |
| спостереження | observatie | observation |
| запис | record | record |
| ознака | kenmerk | feature |
| атрибут | attribuut | attribute |
| змінна | variabele | variable |
| цільова змінна | doelvariabele | target variable |
| мітка | label | label |
| ціль | doel | target |
| вхідні дані | invoergegevens | input data |
| вихідні дані | uitvoergegevens | output data |
| 4. Підготовка даних – Gegevensvoorbereiding | ||
| Українською | Нідерландською | Англійською |
| підготовка даних | gegevensvoorbereiding | data preparation |
| попередня обробка даних | gegevensvoorbewerking | data preprocessing |
| очищення даних | gegevensopschoning | data cleaning |
| перетворення даних | gegevenstransformatie | data transformation |
| нормалізація | normalisatie | normalization |
| стандартизація | standaardisatie | standardization |
| кодування | codering | encoding |
| категоріальна змінна | categorische variabele | categorical variable |
| числова змінна | numerieke variabele | numerical variable |
| пропущене значення | ontbrekende waarde | missing value |
| пропущені дані | ontbrekende gegevens | missing data |
| видалення даних | gegevensverwijdering | data removal |
| розмітка даних | data-annotatie | data labeling |
| анотація | annotatie | annotation |
| збільшення даних | data-augmentatie | data augmentation |
| відбір ознак | kenmerkselectie | feature selection |
| виділення ознак | kenmerkextractie | feature extraction |
| 5. Математичні та статистичні терміни – Wiskundige en statistische termen | ||
| Українською | Нідерландською | Англійською |
| змінна | variabele | variable |
| параметр | parameter | parameter |
| коефіцієнт | coëfficiënt | coefficient |
| вага | gewicht | weight |
| зміщення | bias | bias |
| функція | functie | function |
| цільова функція | doelfunctie | objective function |
| функція втрат | verliesfunctie | loss function |
| похибка | fout | error |
| середня квадратична похибка | gemiddelde kwadratische fout | mean squared error |
| середня абсолютна похибка | gemiddelde absolute fout | mean absolute error |
| ймовірність | waarschijnlijkheid | probability |
| розподіл | verdeling | distribution |
| середнє значення | gemiddelde | mean |
| медіана | mediaan | median |
| дисперсія | variantie | variance |
| стандартне відхилення | standaardafwijking | standard deviation |
| кореляція | correlatie | correlation |
| коваріація | covariantie | covariance |
| статистична модель | statistisch model | statistical model |
| 6. Навчання моделі та оптимізація – Modeltraining en -optimalisatie | ||
| Українською | Нідерландською | Англійською |
| навчання | leren / training | learning / training |
| тренування моделі | modeltraining | model training |
| оптимізація | optimalisatie | optimization |
| оптимізатор | optimizer | optimizer |
| градієнт | gradiënt | gradient |
| градієнтний спуск | gradiëntafdaling | gradient descent |
| стохастичний градієнтний спуск | stochastische gradiëntafdaling | stochastic gradient descent |
| швидкість навчання | leersnelheid | learning rate |
| функція втрат | verliesfunctie | loss function |
| параметр моделі | modelparameter | model parameter |
| гіперпараметр | hyperparameter | hyperparameter |
| налаштування гіперпараметрів | hyperparameteroptimalisatie | hyperparameter tuning |
| епоха | epoch | epoch |
| ітерація | iteratie | iteration |
| пакет даних | batch | batch |
| мініпакет | minibatch | mini-batch |
| крок навчання | trainingsstap | training step |
| оновлення параметрів | parameterupdate | parameter update |
| 7. Оцінювання моделі – Modelestimatie | ||
| Українською | Нідерландською | Англійською |
| оцінювання моделі | modelevaluatie | model evaluation |
| точність | nauwkeurigheid | accuracy |
| точність позитивних прогнозів | precisie | precision |
| повнота | recall / sensitiviteit | recall |
| специфічність | specificiteit | specificity |
| F1-міра | F1-score | F1 score |
| середня абсолютна похибка | gemiddelde absolute fout | mean absolute error |
| середня квадратична похибка | gemiddelde kwadratische fout | mean squared error |
| коефіцієнт детермінації | determinatiecoëfficiënt | coefficient of determination |
| матриця помилок | verwarringsmatrix | confusion matrix |
| правильний позитивний результат | true positive | true positive |
| правильний негативний результат | true negative | true negative |
| хибнопозитивний результат | false positive | false positive |
| хибнонегативний результат | false negative | false negative |
| продуктивність моделі | modelprestatie | model performance |
| базова модель | basismodel | baseline model |
| 8. Класифікація та регресія – Classificatie en regressie | ||
| Українською | Нідерландською | Англійською |
| класифікація | classificatie | classification |
| бінарна класифікація | binaire classificatie | binary classification |
| багатокласова класифікація | multiclassclassificatie | multiclass classification |
| багатобітова класифікація | multilabelclassificatie | multilabel classification |
| клас | klasse | class |
| класифікатор | classificatiemodel / classifier | classifier |
| прогноз класу | klassevoorspelling | class prediction |
| регресія | regressie | regression |
| лінійна регресія | lineaire regressie | linear regression |
| логістична регресія | logistische regressie | logistic regression |
| прогноз значення | waardevoorspelling | value prediction |
| безперервна змінна | continue variabele | continuous variable |
| 9. Неконтрольоване навчання – Ongecontroleerd leren | ||
| Українською | Нідерландською | Англійською |
| кластеризація | clustering | clustering |
| кластер | cluster | cluster |
| алгоритм кластеризації | clusteringalgoritme | clustering algorithm |
| групування | groepering | grouping |
| аналіз головних компонент | principale-componentenanalyse | principal component analysis |
| PCA | PCA | PCA |
| зменшення розмірності | dimensionaliteitsreductie | dimensionality reduction |
| виявлення аномалій | anomaliedetectie | anomaly detection |
| аномалія | anomalie | anomaly |
| викид | uitschieter | outlier |
| прихована структура | verborgen structuur | hidden structure |
| 10. Популярні алгоритми – Populaire algoritmen | ||
| Українською | Нідерландською | Англійською |
| лінійна регресія | lineaire regressie | linear regression |
| логістична регресія | logistische regressie | logistic regression |
| дерево рішень | beslissingsboom | decision tree |
| випадковий ліс | random forest | random forest |
| градієнтний бустинг | gradient boosting | gradient boosting |
| машина опорних векторів | support-vector-machine | support vector machine |
| метод найближчих сусідів | k-nearest-neighbors | k-nearest neighbors |
| наївний баєсівський класифікатор | naïeve Bayes-classifier | naive Bayes classifier |
| k-середніх | k-means | k-means |
| алгоритм k-найближчих сусідів | k-nearest-neighbours-algoritme | k-nearest neighbors algorithm |
| нейронна мережа | neuraal netwerk | neural network |
| ансамблевий метод | ensemblemethode | ensemble method |
| 11. Нейронні мережі – Neurale netwerken | ||
| Українською | Нідерландською | Англійською |
| нейронна мережа | neuraal netwerk | neural network |
| штучний нейрон | kunstmatig neuron | artificial neuron |
| шар | laag | layer |
| вхідний шар | invoerlaag | input layer |
| прихований шар | verborgen laag | hidden layer |
| вихідний шар | uitvoerlaag | output layer |
| функція активації | activatiefunctie | activation function |
| сигмоїдна функція | sigmoïdefunctie | sigmoid function |
| функція ReLU | ReLU-functie | ReLU function |
| зворотне поширення | terugpropagatie | backpropagation |
| згорткова нейронна мережа | convolutioneel neuraal netwerk | convolutional neural network |
| рекурентна нейронна мережа | recurrent neuraal netwerk | recurrent neural network |
| трансформер | transformer | transformer |
| 12. Проблеми та покращення моделей – Modeluitdagingen en -verbeteringen | ||
| Українською | Нідерландською | Англійською |
| перенавчання | overfitting | overfitting |
| недонавчання | underfitting | underfitting |
| узагальнення | generalisatie | generalization |
| регуляризація | regularisatie | regularization |
| L1-регуляризація | L1-regularisatie | L1 regularization |
| L2-регуляризація | L2-regularisatie | L2 regularization |
| відсікання | pruning | pruning |
| dropout | dropout | dropout |
| зникнення градієнта | verdwijnende gradiënt | vanishing gradient |
| вибух градієнта | exploderende gradiënt | exploding gradient |
| зміщення моделі | modelbias | model bias |
| упередженість даних | gegevensbias | data bias |
| дисбаланс класів | klassenonevenwicht | class imbalance |
| витік даних | datalek | data leakage |
| 13. Розгортання та використання моделі – Modelimplementatie en -gebruik | ||
| Українською | Нідерландською | Англійською |
| розгортання моделі | modelimplementatie | model deployment |
| виробниче середовище | productieomgeving | production environment |
| інференс / висновування | inferentie | inference |
| прогноз у реальному часі | realtimevoorspelling | real-time prediction |
| API | API | API |
| модель як сервіс | model als dienst | model as a service |
| моніторинг моделі | modelmonitoring | model monitoring |
| оновлення моделі | modelupdate | model update |
| повторне навчання | hertraining | retraining |
| життєвий цикл моделі | levenscyclus van het model | model lifecycle |
| машинне навчання в хмарі | machine learning in de cloud | cloud machine learning |
| 14. Найважливіші 30 термінів – 30 belangrijkste termen | ||
| машинне навчання — machine learning / machinaal leren — machine learning | ||
| штучний інтелект — kunstmatige intelligentie — artificial intelligence | ||
| модель — model — model | ||
| алгоритм — algoritme — algorithm | ||
| дані — gegevens — data | ||
| набір даних — dataset — dataset | ||
| ознака — kenmerk — feature | ||
| мітка — label — label | ||
| навчання з учителем — leren onder toezicht — supervised learning | ||
| навчання без учителя — ongesuperviseerd leren — unsupervised learning | ||
| навчання з підкріпленням — versterkend leren — reinforcement learning | ||
| класифікація — classificatie — classification | ||
| регресія — regressie — regression | ||
| кластеризація — clustering — clustering | ||
| прогнозування — voorspelling — prediction | ||
| тренування моделі — modeltraining — model training | ||
| функція втрат — verliesfunctie — loss function | ||
| оптимізація — optimalisatie — optimization | ||
| градієнтний спуск — gradiëntafdaling — gradient descent | ||
| швидкість навчання — leersnelheid — learning rate | ||
| гіперпараметр — hyperparameter — hyperparameter | ||
| точність — nauwkeurigheid — accuracy | ||
| перенавчання — overfitting — overfitting | ||
| узагальнення — generalisatie — generalization | ||
| нейронна мережа — neuraal netwerk — neural network | ||
| дерево рішень — beslissingsboom — decision tree | ||
| випадковий ліс — random forest — random forest | ||
| зменшення розмірності — dimensionaliteitsreductie — dimensionality reduction | ||
| виявлення аномалій — anomaliedetectie — anomaly detection | ||
| розгортання моделі — modelimplementatie — model deployment | ||
| Мовна примітка: у нідерландськомовному ІТ-середовищі багато термінів машинного навчання вживаються англійською без перекладу: machine learning, dataset, feature, label, batch, epoch, overfitting, clustering, random forest, transformer, fine-tuning. Тому для професійного спілкування корисно знати обидві форми — нідерландську та англійську. – | ||
| Taalnotitie: In de Nederlandstalige IT-omgeving worden veel machine learning-termen in het Engels gebruikt zonder vertaling: machine learning, dataset, feature, label, batch, epoch, overfitting, clustering, random forest, transformer, fine-tuning. Daarom is het voor professionele communicatie nuttig om beide vormen te kennen — Nederlands en Engels. – | ||