Українська: Система керування базами даних (СКБД) – це система, яка отримує доступ до даних, контролює їх та керує ними. База даних іноді складається з трьох компонентів: даних, що зберігаються (в одному або кількох файлах), програми, що використовується для підтримки даних (СКБД), та, за бажанням, середовища користувача (клієнта), яке дозволяє користувачам взаємодіяти з даними.
Nederlands: Met een databasemanagementsysteem (dbms) wordt een systeem aangeduid dat als database opgeslagen gegevens ontsluit, bewaakt en beheert. Een database bestaat soms uit drie onderdelen: de opgeslagen gegevens (in een of meer bestanden), het programma waarmee de gegevens worden onderhouden (DBMS) en eventueel de gebruikersomgeving (client) die het gebruikers mogelijk maakt om de gegevens te behandelen.
English: A database management system (DBMS) refers to a system that accesses, monitors, and manages data stored as a database. A database sometimes consists of three components: the stored data (in one or more files), the program used to maintain that data (the DBMS), and, optionally, the user environment (client) that enables users to interact with the data.
| Українсько-нідерландсько-англійський словник термінів у галузі «Система керування базами даних» | ||
|---|---|---|
| Oekraïens-Nederlands-Engels woordenboek met termen op het gebied van “Database Management System”. | ||
| Нижче наведено тематичний словник основних термінів галузі систем керування базами даних (СКБД) — українською, нідерландською та англійською мовами. | ||
| Hieronder vindt u een thematisch woordenboek met belangrijke termen op het gebied van databasemanagementsystemen (DBMS) — in het Oekraïens, Nederlands en Engels. | ||
| Словник охоплює загальні поняття, структуру баз даних, мови запитів, адміністрування, безпеку та роботу з даними. | ||
| De woordenlijst behandelt algemene concepten, databasestructuur, querytalen, beheer, beveiliging en werken met gegevens. | ||
| 1. Основні поняття – Algemene begrippen | ||
| Українська | Нідерландська | Англійська |
| База даних | Database | Database |
| Система керування базами даних (СКБД) | Databasemanagementsysteem (DBMS) | Database Management System (DBMS) |
| Система управління базами даних | Databasesysteem | Database system |
| Дані | Gegevens | Data |
| Інформація | Informatie | Information |
| Сховище даних | Gegevensopslag | Data storage |
| Банки даних | Databanken | Data banks |
| Реляційна база даних | Relationele database | Relational database |
| Нереляційна база даних | Niet-relationele database | Non-relational database |
| Розподілена база даних | Gedistribueerde database | Distributed database |
| Хмарна база даних | Clouddatabase | Cloud database |
| Об’єктно-орієнтована база даних | Objectgeoriënteerde database | Object-oriented database |
| Модель даних | Gegevensmodel | Data model |
| Архітектура бази даних | Databasearchitectuur | Database architecture |
| 2. Структура бази даних – De structuur van een database | ||
| Українська | Нідерландська | Англійська |
| Таблиця | Tabel | Table |
| Рядок | Rij | Row |
| Стовпець | Kolom | Column |
| Поле | Veld | Field |
| Запис | Record | Record |
| Атрибут | Attribuut | Attribute |
| Сутність | Entiteit | Entity |
| Зв’язок | Relatie | Relationship |
| Первинний ключ | Primaire sleutel | Primary key |
| Зовнішній ключ | Vreemde sleutel | Foreign key |
| Складений ключ | Samengestelde sleutel | Composite key |
| Унікальний ключ | Unieke sleutel | Unique key |
| Індекс | Index | Index |
| Подання | Weergave | View |
| Схема бази даних | Databaseschema | Database schema |
| Обмеження цілісності | Integriteitsbeperking | Integrity constraint |
| Тип даних | Gegevenstype | Data type |
| Метадані | Metadata | Metadata |
| 3. Операції та мови роботи з базами даних – Databasebewerkingen en -talen | ||
| Українська | Нідерландська | Англійська |
| Мова структурованих запитів (SQL) | Structured Query Language (SQL) | Structured Query Language (SQL) |
| Запит | Query | Query |
| Виконання запиту | Query uitvoeren | Query execution |
| Вибірка даних | Gegevensselectie | Data selection |
| Вставлення даних | Gegevens invoegen | Data insertion |
| Оновлення даних | Gegevens bijwerken | Data update |
| Видалення даних | Gegevens verwijderen | Data deletion |
| Сортування | Sorteren | Sorting |
| Фільтрування | Filteren | Filtering |
| Об’єднання таблиць | Tabellen samenvoegen | Joining tables |
| Групування даних | Gegevens groeperen | Data grouping |
| Агрегатна функція | Aggregatiefunctie | Aggregate function |
| Транзакція | Transactie | Transaction |
| Підтвердження транзакції | Transactie bevestigen | Commit transaction |
| Відкат транзакції | Transactie terugdraaien | Rollback transaction |
| Збережена процедура | Opgeslagen procedure | Stored procedure |
| Тригер | Trigger | Trigger |
| Функція | Functie | Function |
| 4. Проєктування та моделювання баз даних – Databaseontwerp en -modellering | ||
| Українська | Нідерландська | Англійська |
| Проєктування бази даних | Databaseontwerp | Database design |
| Моделювання даних | Gegevensmodellering | Data modeling |
| Концептуальна модель | Conceptueel model | Conceptual model |
| Логічна модель | Logisch model | Logical model |
| Фізична модель | Fysiek model | Physical model |
| Діаграма «сутність-зв’язок» | Entiteit-relatiediagram (ERD) | Entity-Relationship Diagram (ERD) |
| Нормалізація | Normalisatie | Normalization |
| Денормалізація | Denormalisatie | Denormalization |
| Перша нормальна форма | Eerste normaalvorm | First Normal Form |
| Друга нормальна форма | Tweede normaalvorm | Second Normal Form |
| Третя нормальна форма | Derde normaalvorm | Third Normal Form |
| Надлишковість даних | Gegevensredundantie | Data redundancy |
| Залежність даних | Gegevensafhankelijkheid | Data dependency |
| Цілісність даних | Gegevensintegriteit | Data integrity |
| 5. Адміністрування та обслуговування – Administratie en onderhoud | ||
| Українська | Нідерландська | Англійська |
| Адміністратор бази даних | Databasebeheerder | Database Administrator (DBA) |
| Адміністрування бази даних | Databasebeheer | Database administration |
| Резервне копіювання | Back-up maken | Backup |
| Відновлення бази даних | Databaseherstel | Database recovery |
| Реплікація даних | Gegevensreplicatie | Data replication |
| Міграція бази даних | Databasemigratie | Database migration |
| Моніторинг бази даних | Databasemonitoring | Database monitoring |
| Оптимізація запитів | Queryoptimalisatie | Query optimization |
| Продуктивність бази даних | Databaseprestaties | Database performance |
| Журнал транзакцій | Transactielogboek | Transaction log |
| Обслуговування бази даних | Databaseonderhoud | Database maintenance |
| Сервер баз даних | Databaseserver | Database server |
| Клієнт бази даних | Databaseclient | Database client |
| Підключення до бази даних | Databaseverbinding | Database connection |
| 6. Безпека та захист даних – Beveiliging en gegevensbescherming | ||
| Українська | Нідерландська | Англійська |
| Безпека бази даних | Databas beveiliging | Database security |
| Захист даних | Gegevensbescherming | Data protection |
| Автентифікація | Authenticatie | Authentication |
| Авторизація | Autorisatie | Authorization |
| Контроль доступу | Toegangscontrole | Access control |
| Права доступу | Toegangsrechten | Access rights |
| Користувач бази даних | Databasegebruiker | Database user |
| Роль користувача | Gebruikersrol | User role |
| Шифрування даних | Gegevensversleuteling | Data encryption |
| Пароль | Wachtwoord | Password |
| Аудит бази даних | Database-audit | Database audit |
| SQL-ін’єкція | SQL-injectie | SQL injection |
| Витік даних | Datalek | Data breach |
| Конфіденційність даних | Gegevensvertrouwelijkheid | Data confidentiality |
| 7. Типи та характеристики даних – Gegevenstypen en -kenmerken | ||
| Українська | Нідерландська | Англійська |
| Ціле число | Geheel getal | Integer |
| Дійсне число | Reëel getal | Real number |
| Рядок символів | Tekenreeks | String |
| Текстове поле | Tekstveld | Text field |
| Дата | Datum | Date |
| Час | Tijd | Time |
| Логічне значення | Booleaanse waarde | Boolean value |
| Порожнє значення | Lege waarde | Null value |
| Двійкові дані | Binaire gegevens | Binary data |
| Великі об’єкти | Grote objecten | Large objects |
| Структуровані дані | Gestructureerde gegevens | Structured data |
| Неструктуровані дані | Ongestructureerde gegevens | Unstructured data |
| Напівструктуровані дані | Semigestructureerde gegevens | Semi-structured data |
| 8. Популярні системи керування базами даних – Populaire databasebeheersystemen | ||
| Українська назва | Нідерландська назва / опис | Англійська назва |
| MySQL | Relationeel databasemanagementsysteem | MySQL |
| PostgreSQL | Object-relationeel databasesysteem | PostgreSQL |
| Microsoft SQL Server | Relationeel databasemanagementsysteem | Microsoft SQL Server |
| Oracle Database | Relationeel databasesysteem | Oracle Database |
| SQLite | Lichtgewicht relationeel databasesysteem | SQLite |
| MongoDB | Documentgeoriënteerde database | Document-oriented database |
| MariaDB | Relationeel databasemanagementsysteem | MariaDB |
| Redis | In-memory gegevensopslag | In-memory data store |
| Microsoft Access | Relationeel databasesysteem | Microsoft Access |
| 9. Корисні професійні словосполучення – Nuttige professionele zinnen | ||
| Українська | Нідерландська | Англійська |
| Створити базу даних | Een database aanmaken | Create a database |
| Видалити таблицю | Een tabel verwijderen | Drop a table |
| Додати новий запис | Een nieuw record toevoegen | Add a new record |
| Змінити структуру таблиці | De tabelstructuur wijzigen | Modify table structure |
| Виконати SQL-запит | Een SQL-query uitvoeren | Execute an SQL query |
| Отримати дані з бази | Gegevens uit de database ophalen | Retrieve data from a database |
| Зберегти дані | Gegevens opslaan | Store data |
| Перевірити цілісність даних | De gegevensintegriteit controleren | Check data integrity |
| Встановити зв’язок між таблицями | Een relatie tussen tabellen instellen | Establish a relationship between tables |
| Надати права доступу | Toegangsrechten verlenen | Grant access rights |
| Створити резервну копію | Een back-up maken | Create a backup |
| Відновити дані | Gegevens herstellen | Restore data |
| Підвищити продуктивність | De prestaties verbeteren | Improve performance |
| Усунути помилку | Een fout oplossen | Fix an error |
| 10. Найважливіші абревіатури – De belangrijkste afkortingen | ||
| Скорочення | Повна назва англійською | Український відповідник |
| DBMS | Database Management System | Система керування базами даних |
| RDBMS | Relational Database Management System | Реляційна СКБД |
| SQL | Structured Query Language | Мова структурованих запитів |
| NoSQL | Not Only SQL | Нереляційний підхід до роботи з даними |
| DBA | Database Administrator | Адміністратор бази даних |
| ERD | Entity-Relationship Diagram | Діаграма «сутність-зв’язок» |
| DDL | Data Definition Language | Мова визначення даних |
| DML | Data Manipulation Language | Мова маніпулювання даними |
| DCL | Data Control Language | Мова керування доступом до даних |
| TCL | Transaction Control Language | Мова керування транзакціями |
| ACID | Atomicity, Consistency, Isolation, Durability | Атомарність, узгодженість, ізольованість, довговічність |
| OLTP | Online Transaction Processing | Обробка транзакцій у реальному часі |
| OLAP | Online Analytical Processing | Аналітична обробка даних |
| Рекомендації щодо вивчення нідерландської термінології – Aanbevelingen voor het leren van Nederlandse terminologie | ||
| Aanbevelingen voor het leren van Nederlandse terminologie – Aanbevelingen voor het leren van Nederlandse terminologie | ||
| Під час роботи в нідерландськомовному ІТ-середовищі варто звернути увагу на такі особливості: | ||
| Bij het werken in een Nederlandstalige IT-omgeving moet je op de volgende kenmerken letten: | ||
| Database — у нідерландській мові це слово пишеться так само, як і в англійській. | ||
| Gegevens — основне нідерландське слово для позначення даних. | ||
| Databasemanagementsysteem — нідерландський відповідник Database Management System. | ||
| Primaire sleutel — первинний ключ. | ||
| Vreemde sleutel — зовнішній ключ. | ||
| Gegevensbeheer — керування даними. | ||
| Databasebeheerder — адміністратор бази даних. | ||
| Важливо: у нідерландських ІТ-компаніях часто використовують англійські технічні терміни навіть у нідерландськомовній документації. Наприклад, слова query, database, backup, server, framework, deployment можуть залишатися англійськими. | ||
| Belangrijk: Nederlandse IT-bedrijven gebruiken vaak Engelse technische termen, zelfs in Nederlandstalige documentatie. Woorden als query, database, backup, server, framework en deployment kunnen bijvoorbeeld in het Engels voorkomen. | ||
| Цей словник можна використовувати для вивчення професійної нідерландської мови рівня B1–C1, підготовки до роботи в ІТ-компанії в Нідерландах, читання технічної документації та спілкування з колегами. | ||
| Dit woordenboek kan worden gebruikt om professioneel Nederlands te leren op niveau B1-C1, je voor te bereiden op een baan bij een IT-bedrijf in Nederland, technische documentatie te lezen en met collega’s te communiceren. | ||